OWCZAREK NIEMIECKI

Zawartość strony:

Owczarek niemiecki (po niemiecku Deutscher Schäferhund, po angielsku German Shepherd) to rasa dużych psów pracujących, która ma swój początek w Niemczech. Oficjalnie uznana nazwa rasy w języku angielskim to German Shepherd Dog, czasami nazywana w skrócie “GSD”, niegdyś znana również była jako owczarek alzacki i alsatian w Wielkiej Brytanii. Owczarek niemiecki jest stosunkowo nową rasą psów, których narodziny datuje się na 1899 rok. Jako członek grupy psów pasterskich, owczarek niemiecki został pierwotnie stworzony do pracy ze stadami owiec. Jednakże od tego czasu, jako że są to psy wytrzymałe, inteligentne, zdolne do szkolenia i posłuszne, owczarki niemieckie na całym świecie są często rasą preferowaną do wielu typów prac, w tym do poszukiwać i ratownictwa, do ról pełnionych w policji i wojsku, a nawet w aktorstwie. Owczarek niemiecki jest drugą pod względem popularności rasą psów w Stanach Zjednoczonych, a czwartą w Wielkiej Brytanii, w Polsce natomiast klasyfikuje się na miejscu pierwszym.

Opis

Owczarek niemiecki pod względem rozmiaru jest psem dużym. Standardowa wysokość tej rasy w kłębie wynosi 60-65 cm u samca i 55-60 cm u samicy. Standardowa waga u samców wynosi 30-40 kg, a u samic 22-32 kg. Mają wypukłe czoło, długi prostokątny pysk i czarny nos. Szczeki są mocne, ze zgryzem nożycowym. Oczy mają średniego rozmiaru i o barwie żywego brązu, nadają im one inteligentnego i pewnego siebie wyglądu. Uszy są duże i prosto stojące, małżowiną skierowane do przodu i równoległe do siebie, ale często podczas ruchu ściągają się do tyłu. Mają długą szyję, która podczas pobudzenia się wznosi, a obniża w trakcie szybkiego przemieszczania się. Ogon jest puszysty i sięga do stawu skokowego.

Owczarki niemieckie mają różne umaszczenie, z których najczęstsze stanowią czarne podpalane i czarne z rudym. Większość odmian ma czarną maskę i czarne umaszczenie ciała, które mogą rozciągać się, pod względem rozmiaru, od klasycznego “siodła” do całkowitego “koca”. Do rzadszych wariantów kolorów zalicza się blue sable, jednolity czarny, jednolity biały. Odmiany blue sable i jednolity czarny są akceptowane przez większość standardów, jednakże jednolity biały jest podstawą do natychmiastowej dyskwalifikacji w niektórych wzorcach.

Owczarki niemieckie pokryte są podwójną sierścią. Zewnętrzna warstwa sierści, której pozbywają się przez cały rok, jest gęsta i przylegająca, a podszerstek gruby. Sierść akceptowana jest w dwóch wariantach: średniej i długiej. Gen odpowiadający za długą sierść jest recesywny, powoduje więc, że występowanie długiej sierści jest rzadsze. Odmianę długowłosą traktuje się różnie według różnych standardów; są akceptowane, ale nie konkurują z psami o standardowej sierści w UK Kennel Club i White German Sheppard Dog Club, podczas gdy w klubie United American Kennel Club mogą konkurować z psami o standardowej sierści, ale ich sierść jest uznawana za wadę. FCI zaakceptowała sierść długowłosą w 2010 roku, wymieniając ją jako typ b, podczas gdy sierść krótkowłosą zaliczono na liście do typu a.

Inteligencja

Owczarki niemieckie były w szczególności hodowane za ich inteligencję, cechę z której teraz słyną. W książce “Inteligencja psów” autorstwa Stanleya Corena, rasa ta klasyfikuje się na trzecim miejscu pod względem inteligencji, zaraz za rasami Border Collie i Pudla. Odkrył on, że mają one zdolność uczenia się prostych komend po zaledwie pięciu powtórzeniach i stosują się do pierwszego polecenia w 95% przypadków. W połączeniu z ich siłą, cecha ta powoduje, że rasa ta jest pożądaną w policji, straży i w akcjach poszukiwawczych i ratowniczych, ponieważ są one zdolne do szybkiej nauki różnych komend i interpretowania poleceń lepiej niż inne duże rasy psów. Istnieją dowody na to, że Hitler (który kochał owczarki niemieckie za ich lojalność) podjął starania aby wyszkolić owczarka niemieckiego i inne psy, podczas II wojny światowej, aby czytały i mówiły.

Temperament

Owczarki niemieckie są bardzo aktywnymi psami i opisywane są we wzorcach rasy jako pewne siebie. Rasa charakteryzuje się chęcią do nauki i zapałem do osiągnięcia celu. Są ciekawskie, co czyni je doskonałymi psami stróżującymi i nadającymi się do misji poszukiwawczych. Mogą one zacząć za bardzo chronić swoją rodzinę i terytorium, zwłaszcza jeśli nie są poprawnie uspołecznione. Nie są przychylne do natychmiastowego zaprzyjaźniania się z nieznajomymi. Owczarek niemiecki ma wysoką inteligencję i jest posłuszny.

Agresja i gryzienie

Dobrze wyszkolone i uspołecznione owczarki niemieckie mają reputację bardzo bezpiecznych. Jednakże, w Stanach Zjednoczonych, źródła z 1996 roku sugerują, że owczarki niemieckie są odpowiedzialne za więcej zgłoszeń o ugryzieniach niż jakiekolwiek inne rasy i wskazują na to, że maja tendencję do atakowania ras mniejszych psów. Raport z 1999 roku wykonany w Australii, dostarcza statystyk pokazujących, że owczarki niemieckie klasyfikują się na trzecim miejscu najczęściej atakujących ludzi ras psów w niektórych miejscach Australii.

Według programu telewizyjnego “Niebezpieczne spotkania” wyświetlanego na kanale National Geographic Channel, ugryzienie owczarka niemieckiego ma siłę ponad 1060 niutonów (Rottweiler ma około 1180-1460 niutonów, Pit bull 1050 niutonów, Labrador Retriever około 1000 niutonów, a człowiek około 380 niutonów).

Nowoczesna rasa

Nowoczesna rasa owczarka niemieckiego jest przez niektórych krytykowana za odejście od pierwotnej ideologii tej rasy, stworzonej przez von Stephanitza i mówiącej, że owczarki niemieckie powinny być hodowane głównie jako psy pracujące i hodowla powinna być ściśle kontrolowana w celu szybkiego eliminowania wad. Wierzył on, ze przede wszystkim, owczarki niemieckie powinny być hodowane ze względu na ich inteligencję i zdolności do pracy.

Niektórzy krytycy uważają, że niedbała hodowla promuje chorobę i inne wady. W ramach programów hodowlanych nadzorowanych przez von Stephanitza, wady były szybko usuwane. Jednakże w Stanach Zjednoczonych, Ortopedyczna Fundacja dla Zwierząt (Orthopedic Foundation For Animals) klasyfikuje obecnie owczarki niemieckie na 40 miejscu pod względem częstotliwości występowania u nich dysplazji stawu biodrowego, chociaż procent dotkniętych tą chorobą psów tej rasy, nadal spada.

Kontrowersje

Organizacja kynologiczna w Wielkiej Brytanii (The Kennel Club), jest zaangażowana w spór z organizacją hodowlaną owczarków niemieckich, który dotyczy kwestii logiczności odmiany wystawowej rasy. Ta odmiana rasy owczarka niemieckiego była rozmnażana z cechą bardzo pochyłego grzbietu (tyłu), co powoduje zły chód tylnych łap. Rasowe psy pracujące, czyli te z cechą, która była ich powszechną, generalnie zachowały tradycyjny, prosty grzbiet.

Dyskusja została przyspieszona, gdy sprawę poruszono w programie dokumentalnym “Pedigree Dogs Exposed” (“Zagrożenia dla psów rasowych”), emitowanym na kanale BBC, w którym powiedziano, że krytycy nowoczesnej rasy owczarka niemieckiego opisują go jako “pół pies, pół żaba”. Weterynarz specjalizujący się w ortopedii, zaobserwował w materiale filmowym o psach, że “nie są one normalne”.

Opinia organizacji kynologicznej w Wielkiej Brytanii (The Kennel Club) jest następująca: “kwestia logiczności hodowania rasy nie jest prostą różnicą zdań, to problematyka podstawowego ukształtowania i poruszania się zwierzęcia”. Organizacja Kennel Club zdecydowała o przekwalifikowaniu sędziów, aby karano za psy cierpiące na te problemy.

Nalega się także na przeprowadzanie większej ilości testów na hemofilię i dysplazję stawu biodrowego oraz inne typowe problemy dla tej rasy.

Wykorzystanie rasy jako psy pracujące

Owczarki niemieckie są popularnym wyborem w poszukiwaniu psów pracujących. Są one szczególnie znane ze swojej pracy w policji, wykorzystywane są do śledzenia przestępców, patrolowania niebezpiecznych obszarów i wykrywania oraz zatrzymywania podejrzanych. Ponadto tysiące owczarków niemieckich są wykorzystywane przez wojsko. Zazwyczaj szkolone są do tropienia, wykorzystuje się je do ostrzegania żołnierzy przed obecnością wroga lub przed mina-pułapką czy innymi zagrożeniami. Owczarki niemieckie szkolone są również przez grupy wojskowe do skoków spadochronowych z pokładu samolotu lub jako psy przeciwpancerne. Były wykorzystywane podczas II wojny światowej do przekazywania wiadomości, jako osobista ochrona oraz jako psy ratownicze. Były zabierane do domu przez obcych wojskowych, którzy byli pod wrażeniem ich inteligencji.

Owczarek niemiecki jest jedną z najbardziej rozpowszechnionych ras, wykorzystywanych w różnorodnych rolach, podczas pracy jako tropiciel. Zalicza się tu między innymi akcje poszukiwawcze i ratownicze, poszukiwanie zwłok, wykrywanie narkotyków, szukanie materiałów wybuchowych, wykrywanie środków wzniecających ogień i min. Są one przystosowane do pełnienia swojej roli w pracy z powodu ich wyostrzonego zmysłu węchu i zdolności do pracy, bez względu na zakłócenia. W pewnym momencie owczarki niemieckie były prawie wyłącznie wybieraną rasą do pełnienia roli przewodnika dla osób niewidomych. Gdy rozpoczęto w Szwajcarii w 1920 roku pod przewodnictwem Dorothy Eustis oficjalne szkolenie na psa przewodnika, wszystkimi szkolonymi psami były samice owczarka niemieckiego. Doświadczenie naukowe badające temperament grupy składającej się z labradorów i owczarków niemieckich, pokazało że labradory mają średnio wyższą stabilność emocjonalną i zdolność szybszego dochodzenia do siebie po przerażających sytuacjach, są skłonniejsze do współpracy i bardziej przyjazne, podczas gdy owczarki niemieckie są lepsze w zachowaniach agresywnych i obronnych. Wyniki te zasugerowały, że labradory bardziej pasują na psa przewodnika, podczas gdy owczarki niemieckie lepiej nadają się do pracy w policji. Obecnie labrador i golden retriver są coraz częściej stosowane do tej pracy, chociaż nadal szkoli się w tym kierunku owczarki niemieckie. W 2013 roku, około 15% psów szkolonych w Ameryce na psa przewodnika, stanowiły owczarki niemieckie, pozostałymi psami były labradory i golden retrivery. Organizacja szkoląca psy na przewodników dla osób niewidomych w Wielkiej Brytanii, krzyżuje rasę labrador z golden retrieverem, tak aby uzyskać najlepszego psa przewodnika, choć tresują także kilka owczarków niemieckich, a nawet kilka innych ras. W USA na psa przewodnika dla osób niewidomych szkoli się jedynie labradory, golden retrievery i skrzyżowane ze sobą te dwie rasy. Również organizacja w Australii szkoli tylko labradory i golden retrievery.

Owczarki niemieckie nadal wykorzystywane są do zaganiania i doglądania owiec na łąkach obok ogrodów i pól uprawnych. Oczekuje się od nich, aby patrolowały granice tak, aby utrzymywać owce z dala od wkroczenia i uszkodzenia roślin. W Niemczech i innych miejscach, umiejętności te są badane podczas testów użyteczności psa znanych również pod nazwą HGH (Herdengebrauchshund), które obejmuje szkolenie pasterskie.

Historia

W Europie w 1850 roku, podjęto próby w celu znormalizowania ras. Psy były rozmnażane, aby zachować cechy charakteru, które pomagały w pracy nad zaganianiem owiec i ochronie stada przed drapieżnikami. W Niemczech praktykowane to było w obrębie społeczności lokalnych, gdzie pasterze wybierali i hodowali psy. Rozpoznawano, że rasa miała niezbędne cechy do zaganiania owiec, takie jak inteligencję, szybkość, siłę i wyostrzony zmysł węchu. Rezultatem był psy, które były w stanie pełnić ich role, ale w różnych miejscowościach psy różniły się od siebie znacznie wyglądem i zdolnościami.

W celu zwalczenia tych różnic, w 1891 roku utworzono pierwszy związek pod nazwą Phylax, którego zamiarem było stworzenie znormalizowanego planu rozwoju rodzimych ras psów w Niemczech. Związek ten rozwiązano po zaledwie trzech latach z powodu trwających wewnętrznych konfliktów w związku z cechami psa, na które związek powinien kłaść nacisk. Niektórzy członkowie uważali, że pies powinien być hodowany wyłącznie do celów roboczych, podczas gdy inni twierdzili, że powinny być hodowane także ze względu za ich wygląd. Pomimo, że związek nie osiągnął zamierzonych celów, natchnął on ludzi do samodzielnego dążenia do unormowania rasy psa.

Wraz z powstawaniem dużych, uprzemysłowionych miast w Niemczech, populacja drapieżników zaczęła spadać, co spowodowało, że pies pasterski (owczarek) nie był już potrzebny. W tym samym czasie, wiedza na temat owczarków zaczęła wzrastać i dostrzeżono ich cechy, czyli wszechstronnoś i inteligencję. Max von Stephanitz, kapitan byłej kawalerii i były student kształcący się na Wydziale Weterynaryjnym w Berlinie, był również byłym członkiem związku Phylax i twardo twierdził, że psy powinny być hodowane do pracy. Podziwiał inteligencję, siłę i zdolności rodzimych owczarków niemieckich, ale nie mógł znaleźć ani jednej rasy, która dałaby mu poczucie, że jest to idealny pies pracujący.

W 1899 roku Von Stephanitz uczestniczył w pokazie psów i wypatrzył psa o imieniu Hektor Linksrhein. Hektor był wynikiem selektywnej hodowli i całkowicie spełniał oczekiwania, które według Von Stephanitza powinien mieć pies pracujący. Był zadowolony z siły psa i był tak oszołomiony jego inteligencją, lojalnością i pięknem, że od razu go kupił. Po zakupie psa, zmienił jego imię na Horand von Grafrath i założył związek owczarka niemieckiego (Verein für Deutsche Schäferhunde - Society for the German Shepherd Dog). Horand został uznany za pierwszego owczarka niemieckiego i był pierwszym psem, którego dodano do księgi hodowlanej owczarków niemieckich.

Horand stał się podstawą podczas programów hodowlanych i był hodowany z psami należącymi do innych grup w społeczności, które posiadały atrakcyjne cechy oraz z psami z innych miast w Niemczech. Najlepszym potomkiem Horanda był Hektor von Schwaben. Hektor i inny potomek Horanda rozmnażali się, dzięki czemu narodził się Heinz von Starkenburg, Beowulf i Pilot, który w późniejszych czasach był ojcem w sumie osiemdziesięciu-czterech szczeniąt, dzięki rozmnażaniu się z innym potomkiem Hektora. Ta hodowla wsobna była uważana za niezbędna w celu ustalenia cechy poszukiwanej u tej rasy. Potomstwo Beowulfa również było wynikiem hodowli wsobnej i od tych szczeniąt wszystkie owczarki niemieckie wyznaczają połączenie genetyczne. Uważa się, że cel w hodowli osiągnięto głównie dzięki sile i bezkompromisowemu przywództwie Von Stephanitza, dlatego też uważa się, że jest on twórcą owczarka niemieckiego.

Etymologia

Rasa ta została nazwana Deutscher Schäferhund przez von Stephanitza, co w tłumaczeniu na angielski brzmi “German Shepherd Dog”, a po polsku “owczarek niemiecki”. Rasa ta została tak nazwana ze względu na ich pierwotny cel pomocy pasterzom w zaganianiu i ochronie owiec.

Dokładne tłumaczenie nazwy zostało przyjęte do użytku w oficjalnym rejestrze rasy. Jednakże po zakończeniu II wojny światowej, uważano że przyjęcie słowa “niemiecki” zaszkodzi popularności rasy, ze względu na antyniemiecki nastrój w tym czasie. Nazwa rasy została oficjalnie zmieniona przez UK Kennel Club na alsatian wolf dog, na cześć prowincji Alzacja-Lotaryngia. Nazwa ta została przyjęta również w wielu innych międzynarodowych klubach kynologicznych.

Ostatecznie dodatek “wolf dog” (co można tłumaczyć jako wilczak lub wilczur) został usunięty, po licznych kampaniach prowadzonych przez hodowców, którzy martwili się, że może stać się znany jako krzyżówka psa z wilkiem, co mogłoby wpłynąć na popularność rasy i jego legalność. Nazwa alsatian została przyjęta na kolejne 5 lat aż do 1997 roku kiedy to udane kampanie miłośników psów, naciskały na brytyjski kennel club, aby ponownie zarejestrować rasę jako owczarka niemieckiego. Słowo alsatian nadal pojawiało się w nawiasach jako część formalnej nazwy rasy i zostało usunięte dopiero w 2010 roku.

Popularność

Gdy UK Kennel Club po raz pierwszy zaakceptował w rejestrze rasę w 1919 roku, zarejestrowane były 54 psy, a do roku 1926 roku liczba ta wzrosła do ponad 8000. Rasa owczarka niemieckiego zyskała międzynarodowe uznanie po zakończeniu I wojny światowej, powracający żołnierze bardzo dobrze mówili o tej rasie, kolejno rasa ta zyskała rozpoznanie dzięki psim aktorom zwanym Rin Tin Tin oraz Strongheart. Pierwszym owczarkiem niemieckim zarejestrowanym w Stanach Zjednoczonych była samica Queen of Switzerland, jednak jej potomstwo cierpiało z powodu wad spowodowanych złą hodowlą, co wywołało spadek popularności tej rasy pod koniec lat 20. XX wieku.

Po chwilowym ponownym wzroście popularności rasy, znów nastąpił spadek jej zainteresowaniem z powodu zakończenia II wojny światowej, po której panował antyniemiecki nastrój. Wraz z upływem czasu ich popularność stopniowo wzrastała do 1993 roku, kiedy to stał się trzecią rasą pod względem popularności w Stanach Zjednoczonych. Od roku 2012, owczarek niemiecki jest drugą pod względem popularności rasą w Stanach Zjednoczonych. W innych prowadzonych rejestrach, owczarek niemiecki zwykle jest jednym z najbardziej popularnych. Owczarki niemieckie bardzo dobrze nadają się do sportowych konkurencji. Często rywalizują ze sobą w pokazach i konkursach obejmujących przykładowo testy sprawnościowe.

Zdrowie

Wiele pospolitych dolegliwości owczarka niemieckiego jest rezultatem chowu wsobnego, praktykowanego we wczesnym okresie rozwoju rasy. Jedną z dolegliwości jest dysplazja stawu biodrowego i łokciowego, które mogą powodować ból u psa w późniejszym okresie życia i prowadzić do zapalenia stawów. Badania przeprowadzone przez Uniwersytet w Zurychu, wykazały że 45% psów pracujących w policji cierpi na zwężenie kanału kręgowego, choć grupa badanych psów była nieduża. Ortopedyczna Fundacja dla Zwierząt wykryła, że 19,1% owczarków niemieckich cierpi na dysplazję stawu biodrowego. Dzięki dużym i stojącym z natury uszom, owczarki niemieckie nie są skłonne do zachorowania na infekcje uszu, gdyż w wewnętrznym przewodzie słuchowym nie mają włosów, które zatrzymują kurz i wilgoć. Według ostatnich badań przeprowadzonych w Wielkiej Brytanii, średnia długość życia owczarków niemieckich to 10,95 lat, która jest normalna dla psa ich wielkości.

Mielopatia zwyrodnieniowa, choroba neurologiczna, występuje dość regularnie w szczególności u tej rasy, co sugeruje że rasa ma ku temu predyspozycje. Do wykrywania mielopatii zwyrodnieniowej dostępne są już bardzo tanie testy DNA śliny. Test poddaje kontroli zmutowany gen, który zaobserwowano u psa z mielipatią zwyrodnieniową. Niewielkie badania przeprowadzone w Wielkiej Brytanii pokazały, że 16% młodych owczarków niemieckich, u których nie występują żadne objawy, jest homozygotyczna pod względem mutacji, a kolejne, że 38% jest nosicielami. Teraz, kiedy test jest dostępny, choroba może być w znacznym stopniu usunięta w hodowli. Wykonanie testu sugeruje się dla ras, które mają predyspozycje do zachorowania, jednak przy pomocy sterylnego patyczka higienicznego można go zrobić u jakiegokolwiek psa, poprzez pobranie z wewnętrznego policzka zwierzęcia, próbki DNA. Teraz gdy te testy sa dostępne, potencjalny nabywca owczarka niemieckiego może zażądać od hodowcy wykonanie go u psa.

Dodatkowo, u owczarków niemieckich występuje wyższa niż normalnie częstotliwość zachorowania na chorobę von Willebranda, dziedziczną przypadłość objawiająca się skłonnością do krwawień. Zewnątrzwydzielnicza niewydolność trzustki to choroba zwyrodnieniowa trzustki. Szacuje się, że w Wielkiej Brytanii cierpi na tą chorobą 1% owczarków niemieckich. Leczenie zazwyczaj stosuje się w postaci suplementów podawanych z jedzeniem.

W kulturze popularnej

Owczarki niemiecki były prezentowane w wielu mediach. W 1921 roku Strongheart został jednym z pierwszych psich gwiazd filmowych, a następnie w 1922 roku Rin Tin Tin, który jest uważany za najpopularniejszego owczarka niemieckiego. Oba owczarki niemieckie mają swoją gwiazdę na Hollywoodzkej Alei Gwiazd. Owczarki niemieckie zostały wykorzystane również w popularnym kanadyjskim serialu o tytule The Littlest Hobo. Pies Batmana, czyli Ace the Bat Hound, pojawiał się w komiksach o Batmanie początkowo od 1955 roku do 1964 roku. Następnie sporadycznie występował od 1964 do 2007 roku. Owczarek niemiecki znany jako Komisarz Rex, jest gwiazdą programu, który wygrał wiele nagród, w którym pomagał rozwiązywać wiele kryminalnych zagadek. Program został wyemitowany w wielu językach.